«Ανθρωπος: αυτός που αναλογίζεται και κρίνει όσα έχει δει», είχε πει κάποτε ο Πλάτων. Και καθώς μιλώ μαζί της, τα λόγια του αυτά συντροφεύουν και αγκαλιάζουν απαλά τη σκέψη μου.
Η Πέγκη Φαράντου ανακηρύχθηκε διδάκτωρ Ψυχολογίας (Ph.D), του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Τμήμα της Ψυχολογίας. Είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, έχει ειδίκευση στην Ψυχολογία, είναι συγγραφέας και ζωγράφος, μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος.
Είναι επίσης τακτική συνεργάτης της εφημερίδας μας ως συγγραφέας, στη στήλη «Επιλεγόμενα».
Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα κουβέντα, ανοίγουμε τις καρδιές μας και μιλούμε για όλα όσα μας απασχολούν. Για το νέο βιβλίο της με τίτλο «Η Ευθύνη της Σκυτάλης» και τις πηγές έμπνευσής της. Για την εποχή που ζούμε. Για τους έντονους ρυθμούς ζωής, για τον σύγχρονο άνθρωπο.
Σε μια συνέντευξη – «τροφή για σκέψη», σας παραδίδω τη σκυτάλη διότι είμαι σίγουρη πως θα συγκινηθείτε, όπως συγκινήθηκα κι εγώ.
Και καθώς τα λόγια σιωπούν, οι λέξεις αποτυπώνονται πάνω στο χαρτί.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΛΑΚΗ
Κυρία Φαράντου πρόσφατα εκδώσατε το νέο σας βιβλίο, το οποίο έχουμε στα χέρια μας. Το βιβλίο αυτό έχει τον τίτλο «Η Ευθύνη της Σκυτάλης» και είναι το δέκατο βιβλίο που έχετε εκδώσει. Θα θέλαμε να μας μιλήσετε για το βιβλίο αυτό, ώστε να το γνωρίσει και το δικό μας αναγνωστικό κοινό.
Αγαπητή κυρία Φραγκουλάκη, αυτό που θα ήθελα πρωτίστως, είναι να χαιρετίσω το αγαπητό αναγνωστικό κοινό της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ αλλά και όλους τους αναγνώστες γενικότερα.
Αναγνώστης, μια όμορφη ελληνική λέξη. Η ανάγνωση είναι μια λέξη που στον ετυμολογικό της πυρήνα έχει τη λέξη αναγνωρίζω, ανα-γιγνώσκω, γνωρίζω, ενθυμούμαι. Μια διαδικασία πολύπλοκη και σημαντική, καθόλη τη διαδρομή της σκέψης. Μια διαδικασία αποκωδικοποίησης. Σε αυτή την αποκωδικοποίηση δημιουργούνται εικόνες, ανασύρονται μνήμες, στο πεδίο της όσφρησης, της ακοής, της γεύσης, της αφής. Μια μόνο λέξη, κατά την αποκωδικοποίησή της, μπορεί να φέρει μια μεγάλη σειρά από αντιδράσεις στον άνθρωπο. Τόσο στο συναισθηματικό επίπεδο όσο και στο αισθητηριακό. Αλλά κυρίως μπορεί να προκαλέσει τη σκέψη. Όλη η διαδικασία της ανάγνωσης, ως βασικό συστατικό της σκέψης, λαμβάνει χώρα στα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου, όταν ένα παιδί μαθαίνει ανάγνωση. Έτσι, μέσω της ανάγνωσης, ο άνθρωπος αποκτά ένα από τα σημαντικότερα οχήματα της σκέψης.
Η «Ευθύνη της Σκυτάλης» είναι ένα τέτοιο όχημα της σκέψης. Ένα όχημα που δεν ταξιδεύει αυτόνομα αλλά μαζί με τον αναγνώστη, ένας ταξιδιωτικός συν-οδηγός. Ένας συν- ταξιδευτής. Είναι μια συλλογή διηγημάτων που περιγράφει διαδρομές. Οι διαδρομές αυτές πραγματοποιούνται μέσα σε έναν κόσμο μεγάλων ταχυτήτων, ακολουθούν όμως τον δικό τους ρυθμό. Διαδρομές με διαφορετικό προορισμό αλλά κοινό χαρακτηριστικό τις στάσεις. Στάσεις που γίνονται για να δοθεί χρόνος και χώρος σε κάτι. Αυτό το κάτι, προκαλεί και προσκαλεί τη σκέψη σε έναν διάλογο. Διάλογο για την ίδια τη διαδρομή αλλά και για το ίδιο το ταξίδι μέσα στον κόσμο…
Μας είπατε ότι το βιβλίο σας είναι ένας ταξιδιωτικός συνοδηγός στον κόσμο. Μια συλλογή διηγημάτων που προκαλεί διάλογο. Θα θέλατε να μας πείτε για το ποιες είναι οι πηγές έμπνευσής σας στο βιβλίο αυτό;
Πηγή, μια ακόμη όμορφη ελληνική λέξη. Το σημείο εκείνο της γης, από όπου αναβλύζει καθαρό νερό από τα βάθη της. Το σημείο λοιπόν που μας προσφέρει, όχι νερό αλλά έμπνευση δημιουργίας.
Πριν λίγο καιρό, από τη στιγμή που μιλάμε, έλαβε χώρα ένας πόλεμος στη Μέση Ανατολή, στο Ισραήλ και το Ιράν. Καταστροφή, θάνατος, πόνος, θλίψη, βία. Στη Συρία, έλαβε χώρα ένα τρομοκρατικό χτύπημα, μέσα σε Εκκλησία, όπου χριστιανοί σφαγιάστηκαν. Εικόνα πολέμου στην Ουκρανία, στην Παλαιστίνη και αλλού στον κόσμο. Άνθρωποι δολοφονούνται, σκοτώνονται, αδικούνται, παιδιά χάνονται πριν προλάβουν να ζήσουν. Το περιβάλλον βιάζεται από τον άνθρωπο, ο οποίος υπεροικοδομεί τη γη, υπεραλιεύει τη θάλασσα, μολύνει τον αέρα και διαταράσσει τη φυσική ισορροπία ζώων, φυτών και ολόκληρου του οικοσυστήματος.
Όλα αυτά στον 21ο αιώνα, σε έναν αιώνα «πολιτισμού». Έναν αιώνα τεχνητής νοημοσύνης, νανοτεχνολογίας, υπερσύχρονων μέσων, κβαντικής υπολογιστικής και ρομποτικής. Σε έναν αιώνα που ο άνθρωπος διαδηλώνει, καυχιέται και αισθάνεται περήφανος, γι’ αυτό που είναι και για όλα αυτά που δημιουργεί. Σε έναν κόσμο που η υπερηφάνεια είναι το τελευταίο που θα έπρεπε να αισθάνεται ένας άνθρωπος. Σε αυτόν τον κόσμο, αναρωτάται κανείς για το που βρίσκεται αυτή η πηγή στην οποία αναφέρεστε, η ζωοδόχος πηγή. Μια πηγή που μπορεί να δώσει δύναμη να συνεχίσεις και να αποτελέσει έμπνευση. Μια πηγή που να αποτελεί αφετηρία ενός νέου δρόμου. Και όμως, αυτός ο δρόμος υπάρχει και είναι ένας δρόμος αντίστασης και διαρκούς αγώνα προς μια άλλη κατεύθυνση.
Πώς μπορεί κανείς να «ανακαλύψει» αυτόν τον δρόμο;
Κάθε μέρα, μπορείς να διακρίνεις σημάδια αυτού του αγώνα. Σημάδια άλλοτε μικρά και άλλοτε μεγαλύτερα. Ανθρώπους που κάνουν αγώνα να ακολουθήσουν μια άλλη πορεία. Ένας γιατρός σώζει μια ζωή χωρίς να χρηματιστεί, ένα χέρι απλώνεται σε κάποιον που το έχει ανάγκη, ένας άνθρωπος φροντίζει ένα μικρό δέντρο, κάποιος εκφέρει λόγο όταν πρέπει και σιωπά όταν η σιωπή του είναι σημαντική. Κάποιος βάζει στην άκρη το εγώ για το εμείς, κάποιος άλλος προσπαθεί καθημερινά να πράττει ενάρετα έργα. Κάποιος προσεύχεται. Κάποιος ελπίζει σε ένα πιο δίκαιο αύριο. Παντού υπάρχουν τόποι τέτοιων έργων, συνήθως ήσυχοι και μακριά από τα πολλά φώτα. Αυτοί οι τόποι αποτελούν γόνιμο έδαφος για σκέψη, αποτελούν πηγή έμπνευσης και δημιουργίας, αιτία να ελπίζεις…
Είστε τακτική συνεργάτης, της εφημερίδας μας ως συγγραφέας, στη στήλη «Επιλεγόμενα». Μιλήστε μου γι’ αυτή την εμπειρία σας.
Η ΑΜΑΡΥΣΙΑ είναι μια πολιτική εφημερίδα με ιστορία. Έκλεισε τα 60 χρόνια (από το 1965) κυκλοφορίας, πριν λίγο καιρό. Όλα αυτά τα χρόνια ενημερώνει και προσφέρει έργα του λόγου στις σελίδες της. Η ΑΜΑΡΥΣΙΑ δεν στηρίζει μόνο τον πολιτισμό αλλά τον παράγει. Σε αυτό το σημείο θέλω να τονίσω τη μεγάλη αγάπη και προσπάθεια του εκδότη Χρήστου Ζαγκλή να κρατήσει ζωντανή μια μεγάλη θεματολογία σχετικά με τη σύγχρονη ιστορία, τη λαογραφία, τον πολιτισμό, τις τέχνες, τη λογοτεχνία, την Ελλάδα. Επίσης, θα ήθελα να υπογραμμίσω τη μεγάλη προσπάθειά του να διατηρηθεί ο έντυπος Τύπος. Μια προσπάθεια μεγάλη, σε μια εποχή που η ψηφιοποίηση τείνει να αφανίσει την έντυπη εφημερίδα αλλά και το βιβλίο, αψηφώντας τη μεγάλη και πολυεπίπεδη σημασία τους. Η εφημερίδα πήρε το όνομά της από τον αείμνηστο Αντρέα Ζαγκλή. Μια εφημερίδα με έδρα το Μαρούσι, που κυκλοφορεί και ενημερώνει όλο το λεκανοπέδιο Αθηνών και κάθε Δήμο ξεχωριστά.
Της αγαπητής αυτής εφημερίδας ήμουν αναγνώστρια πολλά χρόνια, μέχρι και σήμερα. Στη στήλη «Επιλεγόμενα» δημοσιεύονται τα κείμενά μου. Διάλεξα τον τίτλο της στήλης γιατί υπάρχει διττή σημασία. Αφενός, αναφέρεται σε αυτά που λέγονται στο τέλος και αφετέρου σ’ αυτά που είναι το αποτέλεσμα επιλογής, αυτά που επιλέγονται. Τα «Επιλεγόμενα» είναι ο τόπος στον οποίο επικοινωνώ τα κείμενά μου με τους αγαπητούς αναγνώστες.
Αναφερθήκατε στην εποχή στην οποία ζούμε. Τι σας προβληματίζει περισσότερο;
Ο προσανατολισμός που ακολουθεί η ανθρωπότητα σήμερα με ανησυχεί. Η εποχή μας βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Τα ηλεκτρονικά επιτεύγματα, είτε αυτό λέγεται τεχνητή νοημοσύνη, είτε τεχνολογικά μέσα, γοητεύουν τον άνθρωπο και ειδικά τη νέα γενιά. Αυτό οδηγεί σε μια σταδιακή αντικατάσταση του ανθρώπου από μηχανές. Ο άνθρωπος έπαψε να κάνει ηλεκτρονικές πράξεις από τότε που εμφανίστηκε το πρώτο κομπιουτεράκι ηλεκτρονικών πράξεων, έπαψε να πλένει τα ρούχα του από τότε που εμφανίστηκε το πλυντήριο, έπαψε να γράφει με στυλό από τότε που εμφανίστηκε ο υπολογιστής. Οι χιλιάδες τρόποι που τον διευκολύνουν, τον απομακρύνουν σιγά σιγά από την ίδια του τη φύση. Η τεχνολογία δεν έχει αλλάξει μόνο τον τρόπο που ζει ο άνθρωπος αλλά και τον τρόπο που επικοινωνεί με τον συνάνθρωπό του, τον τρόπο που σχετίζεται μαζί του. Οι ανθρώπινες σχέσεις αλλάζουν ταχύτατα. Ο άνθρωπος άρχισε να σχετίζεται με προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης και συναισθηματικά. Άνθρωποι σχετίζονται πλέον και συναισθηματικά και ερωτικά με ηλεκτρονικά ανθρωποειδή. Η βιομηχανία ήδη έχει προχωρήσει στη μαζική παραγωγή ανθρωποειδών ρομπότ. Όλη αυτή η αλλαγή, που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη που σύντομα θα ορίζεται ως υπερνοημοσύνη (Superintelligence), σε όλα τα επίπεδα της ζωής, είναι κάτι που θα έπρεπε να μας ανησυχεί.
Αν θα μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στην εποχή αυτή, τι θα ήταν αυτό;
Αυτό που θα ήθελα να δω να αλλάζει, ειδικά στην Ελλάδα, αφορά τον προσανατολισμό, ειδικά της νεότερης γενιάς. Θα ήθελα να στραφεί στον άνθρωπο, στις ανθρωπιστικές σπουδές, να καλλιεργήσει την κριτική σκέψη. Πρόκειται για μια στροφή στις ρίζες, τον πολιτισμό, την πίστη. Μια στροφή που θα ξεκινά από την παιδική ηλικία και δεν θα σταματά. Η Ελλάδα είναι μια χώρα πολιτισμού και διανόησης και όχι μόνο τουριστικός προορισμός με καλά καταλύματα και νόστιμο μουσακά…
Θα ήθελα ο άνθρωπος του μέλλοντος να εξακολουθεί να σκέφτεται. Να κρατά ο ίδιος τα ηνία της ζωής του. Να σκέπτεται, να ασκεί κριτική, να συνδιαλέγεται, να πιστεύει, να δημιουργεί, να ονειρεύεται και να ερωτεύεται…
Αναφερθήκατε στα παιδιά και την παιδική ηλικία, είπατε ότι από εκεί πρέπει να αρχίσει ο άνθρωπος να καλλιεργεί την κριτική σκέψη. Γνωρίζουμε ότι έχετε γράψει και εικονογραφήσει και βιβλία παιδικής λογοτεχνίας. Θα θέλατε να μας μιλήσετε γι’ αυτά;
Η καλλιέργεια του ανθρώπου και της ανθρώπινης σκέψης ξεκινάει από την αρχή της ζωής του, είναι μια σπουδαία, όμορφη και διαρκής διαδικασία. Είναι αυτό που είπαμε παραπάνω για τον αναγνώστη. Το παιδί αρχίζει να μαθαίνει ανάγνωση και να μπαίνει στον κόσμο του γραπτού λόγου. Το μυαλό αρχίζει να λαμβάνει ερεθίσματα και να τα αποκωδικοποιεί. Αυτό από μόνο του είναι σπουδαίο. Το παιδί δημιουργεί νοητά συστήματα. Σε αυτό το σημείο έρχεται το παιδικό βιβλίο, ο κινηματογράφος, τα θεάματα, το παιχνίδι. Μεγάλη η ευθύνη αυτού που προσφέρει κάτι στα παιδιά. Κάθε τι προσλαμβάνεται και γίνεται νοητό σχήμα. Τα παιδικά βιβλία θα έπρεπε να ακολουθούν αυστηρά κριτήρια πριν τοποθετηθούν στα ράφια μιας βιβλιοθήκης. Το ίδιο ισχύει και για τη βιομηχανία του κινηματογράφου και των παιχνιδιών.
Ποια είναι αυτά τα κριτήρια κατά τη γνώμη σας;
Δυστυχώς έχουν πέσει στα χέρια μου πολλά παιδικά βιβλία που θεωρώ ακατάλληλα για τα παιδιά, τόσο σε επίπεδο γλώσσας όσο και εικόνας. Το παιδικό βιβλίο πρέπει να λαμβάνει υπόψη πολλά θέματα της ευαίσθητης αυτής ηλικίας αλλά κυρίως να απευθύνεται σε μικρούς αλλά νοήμονες ανθρώπους! Από τα βιβλία για παιδιά θα έπρεπε να απορρέουν θέματα για συζήτηση, να καλλιεργείται το συναίσθημα και η φαντασία, χωρίς να χρησιμοποιεί διδακτισμό ή να προωθούνται κεκαλυμμένα μηνύματα και σκοπιμότητες. Δυστυχώς αυτό γίνεται σε πολλά παιδικά βιβλία και θεάματα εκτός και εντός της Ελλάδας χωρίς κανέναν επιστημονικό έλεγχο. Η εικονογράφηση από την άλλη πρέπει να λειτουργεί βοηθητικά στο κείμενο και να τέρπει την παιδική ψυχή και αντίληψη. Έτσι η ανάγνωση και το παιδικό βιβλίο γίνεται ένα από τα πρώτα σκαλιά στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης του ανθρώπου…
Θα ήθελα να σας θέσω ένα ακόμη ερώτημα που νιώθω πως λίγο – πολύ προβληματίζει όλους μας: Σε μια εποχή θαρρώ δύσκολη, με τη μοναξιά να πρωταγωνιστεί στις ζωές των ανθρώπων, με έντονους ρυθμούς ζωής, εποχή της ταχύτητας θα την χαρακτήριζα… Πώς μπορούμε να βρούμε τη γαλήνη και την αρμονία μέσα μας, λέγοντας μια και καλή αντίο στο άγχος; Πιστεύετε ότι είναι δυνατό;
Οι ρυθμοί της ζωής έχουν γίνει απαιτητικοί και πολύ γρήγοροι. Και εδώ υπάρχει ένα παράδοξο. Παρότι ο άνθρωπος έχει περισσότερες δυνατότητες από ότι είχε παλιότερα, δυσκολεύεται περισσότερο στη ζωή. Ενώ μπορεί να πάει από το ένα μέρος του πλανήτη στο άλλο μέσα σε ώρες, έχει γρήγορο αυτοκίνητο, υπερσύγχρονο δίκτυο μετακίνησης, πολλά μέσα διευκόλυνσης στην καθημερινότητά του, παρ’ όλα αυτά ο χρόνος δεν του αρκεί. Ο άνθρωπος των αναπτυγμένων χωρών δεν έχει ποτέ αρκετό χρόνο. Μέσα σε όλον αυτόν τον ρυθμό, βασανίζεται από το άγχος. Το άγχος είναι μια φυσική αντίδραση του οργανισμού του ανθρώπου. Ένα σήμα ότι κάτι δεν πάει καλά. Μοιάζει με ένα αυτοκίνητο που ανεβάζει πολλές στροφές και υπερθερμαίνεται η μηχανή. Ο άνθρωπος ανεβάζει παλμούς, αρτηριακή πίεση, νιώθει κόπωση, ζάλη και πολλά αλλά σωματικά συμπτώματα. Κάτι δεν πάει καλά…
Τι είναι αυτό που δεν πάει καλά θεωρείτε;
Η φύση του ανθρώπου δεν είναι να ζει σε αυτούς τους ρυθμούς. Ο άνθρωπος δημιούργησε ανάγκες και τρέχει να τις ικανοποιήσει. Ποιες είναι όμως οι πραγματικές του ανάγκες; Πόσο αναγκαίο είναι ένα υπερσύχρονο αυτοκίνητο αφημένο στο πάρκινγκ; Πόσο αναγκαίο είναι ένα μεγαλύτερο σπίτι, ένα καλύτερο κινητό, ένα ακόμη ζευγάρι παπούτσια; Τις απαντήσεις πρέπει να τις δώσει ο κάθε άνθρωπος μόνος του. Πρέπει να στραφεί στις πραγματικές του ανάγκες και πρωτίστως να τις αναγνωρίσει. Ο άνθρωπος είναι μέρος του περιβάλλοντος, δεν είναι φτιαγμένος να ζει σε ένα αποστειρωμένο από μικρόβια χώρο, αλλά μέσα στο φυσικό περιβάλλον, τα φυτά, τα ζώα, το χώμα και το νερό. Έχει ανάγκη να βρίσκεται σε σχέση με αυτό το περιβάλλον. Ο άνθρωπος έχει και πνευματικές ανάγκες. Έχει ανάγκη να σκέπτεται, να διαβάσει, να μελετήσει την τέχνη, να ακούσει μουσική. Ως κοινωνικό ον έχει ανάγκη από συναναστροφή και υγιείς κοινωνικές σχέσεις.
Όλα αυτά πρέπει να τα επαναπροσδιορίσει ο σύγχρονος άνθρωπος. Να επαναπροσδιορίσει τις ανάγκες του και να δώσει σε αυτές χρόνο και χώρο. Ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο που σκέφτεται…
Λέτε ότι η τέχνη είναι μια από τις πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου και ότι μπορεί και αυτή να τον βοηθήσει στη ζωή του. Τι εστί τέχνη κατά τη γνώμη σας;
Θα σας παραθέσω, το πώς ορίζω την τέχνη, όπως το έχω δημοσιεύσει παλιότερα σε κείμενό μου. «Ο καλλιτέχνης μάς δείχνει κάτι. Όπως ένα μικρό παιδί που λέει στον γονιό του, “κοίτα!”, άσχετα αν εκείνος, πολλές φορές δεν κοιτά, θεωρώντας τις σκέψεις του σημαντικότερες. Η τέχνη μάς δείχνει κάτι, είναι λόγος, σκέψη και συναίσθημα, μιλάει με εικόνα, με σύμβολα, με κωδικούς, με σχήματα, με ρυθμό, με ήχο. Η τέχνη είναι πολύ σημαντική στη ζωή του ανθρώπου γιατί του λέει “κοίτα”, μην προσπερνάς. Σε προτρέπει να κοιτάξεις, να σκεφτείς, να αισθανθείς, να κρίνεις, να αξιολογήσεις»…
Είστε ζωγράφος, εκλεγμένο μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας. Κάποτε η σπουδαία ζωγράφος Frida Kahlo είχε πει: «Ζωγραφίζω λουλούδια που δεν θα πεθάνουν ποτέ». Εσείς γιατί ζωγραφίζετε;
Η αιτία που θα ζωγραφίσω είναι ο λόγος, η σκέψη. Ο λόγος προέχει των έργων που δημιουργώ, είναι η αιτία και καθορίζει τελικά και το ίδιο το αποτέλεσμα, την εικόνα. Η ζωγραφική είναι για μένα και αυτή λόγος, όπως είναι και η γραφή, στην όποια μορφή της…
Σε μια εποχή που τα social media πρωταγωνιστούν στις ζωές όλων. ποια η δική σας σχέση με αυτά τα μέσα;
Παρότι παρακολουθώ την τεχνολογία και χρησιμοποιώ σύγχρονα τεχνολογικά μέσα και προγράμματα, δεν χρησιμοποιώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι ένας τρόπος που έχω επιλέξει για να διασφαλίζω τον προσωπικό μου χώρο και χρόνο. Θεωρώ την ησυχία μέγιστο αγαθό και προϋπόθεση ανασύνταξης και σκέψης. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν πολλά καλά αλλά και πολλές περιττές πληροφορίες που φορτώνουν τον νου. Ευτυχώς οι φίλοι μου ξέρουν ότι τους αγαπώ παρά την απουσία μου σε αυτά…
Διαβάζοντας τα διηγήματά του βιβλίου σας, στο μυαλό μου δημιουργούνται πολλές εικόνες, σκέψεις αλλά και προβληματισμοί. Τι σκέφτεστε όταν γράφετε;
Τα διηγήματα του βιβλίου «Η Ευθύνη της Σκυτάλης» αποτελούν ξεχωριστές και αυτόνομες διαδρομές μέσα στον κόσμο, αποτελούν μικρά ταξίδια. Τα ταξίδια αυτά χαρακτηρίζονται από στάσεις, στάσεις κάπου, στάσεις σε κάτι. Αυτό το κάτι, καλεί και προσκαλεί τον αναγνώστη σε έναν διάλογο. Ο διάλογος αυτός, καθώς και ο προβληματισμός, είναι ζητούμενο. Απαντήσεις θα δώσει ο ίδιος ο αναγνώστης που είναι και συνταξιδευτής στο κείμενο. Στις διαδρομές αυτές δεν υπάρχουν τετελεσμένα θέματα, αλλά αποτελούν οι ίδιες σκοπό και στόχο, στο ίδιο το ταξίδι. Στις διαδρομές αυτές υπάρχουν απόψεις, συναισθήματα, συζητήσεις, μνήμες, εικόνες και άνθρωποι. Συνεπιβάτες της ίδιας της ζωής. Από τους τόπους αυτούς πηγάζει και η έναρξη ενός κειμένου…
Είπατε «συνεπιβάτες της ίδιας της ζωής». Πιστεύετε στην έκφραση: «Για πάντα»;
Δύσκολη ερώτηση… Δύο μικρές λέξεις σε καλούν να απαντήσεις αν πιστεύεις στην αιωνιότητα, «για πάντα».
Μια από τις σπουδαιότερες γιορτές της Ορθοδοξίας είναι το Πάσχα και ο βασικότερος λόγος γι’ αυτό είναι αυτή η αιωνιότητα. Οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι συμπροσεύχονται και λένε «Χριστός Ανέστη!». Ο Χριστός αναστήθηκε! Ο Χριστός μας έδειξε ότι στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει θάνατος αλλά αιώνια (παντοτινή) ζωή. Για τους χριστιανούς ο άνθρωπος δεν πεθαίνει αλλά μεταβαίνει στην αιώνια ζωή, γίνεται αθάνατος. Κατά αυτή την έννοια πιστεύω στο «για πάντα»…
Κλείνοντας. Κάποτε ο σπουδαίος Τάσος Λειβαδίτης είχε γράψει: «Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο». Αγωνίζονται οι άνθρωποι σήμερα για το δίκιο και την ειρήνη, τι πιστεύετε; Η εποχή μας έχει ήρωες;
Ο Έλληνας ποιητής μεταφέρει μια μεγάλη αλήθεια μέσα από τον λόγο του. Ένας λόγος που διαβάζεται και διαφορετικά, «δεν είσαι άνθρωπος αν πάψεις κάθε στιγμή να αγωνίζεσαι για την ειρήνη και το δίκιο». Υπάρχουν ήρωες σήμερα; Θα σας παραθέσω κάτι που είχα γράψει κάποτε για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Υπάρχουν άνθρωποι, που και μόνο στην παρουσία τους νιώθει κανείς το φως που τους διακατέχει. Άνθρωποι που με τον λόγο τους αγγίζουν την ψυχή. Άνθρωποι που ζουν ανάμεσά μας, στο παρόν αλλά και στο παρελθόν. Άνθρωποι άγιοι, που παρότι δεν αγιοκατατάχτηκαν, το φως τους δεν σταμάτησε ποτέ να ακτινοβολεί στον κόσμο. Τέτοιοι άνθρωποι, μοιάζουν με τις μέλισσες, που ανέφερε με παράδειγμα ο Άγιος Παΐσιος. Ο Άγιος Παΐσιος αναφέρει πως υπάρχουν άνθρωποι που μοιάζουν με μύγες και άλλοι με μέλισσες. Οι μύγες, ακόμη και αν πετάξουν πάνω από αγρούς γεμάτους με λουλούδια, θα σταθούν στα περιττώματα. Αντίθετα, οι μέλισσες θα αγνοήσουν τα περιττώματα μέχρι να βρουν τα ανθισμένα λουλούδια. Πόσο παραστατικά και απλά μας αποδίδεται μια ολόκληρη κοσμοθεωρία! Αυτοί οι άνθρωποι είναι οι σύγχρονοι ήρωες της εποχής μας. Άνθρωποι που αγωνίζονται με αυτά που πράττουν αλλά και με αυτά που δεν πράττουν. Αγωνίζονται ακόμη και μέσα στα περιττώματα να βρουν ένα λουλούδι…
Αγαπητή κυρία Φραγκουλάκη, εύχομαι εσείς και οι αναγνώστες της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ να είστε καλά και να βρίσκεστε πάντοτε κοντά σε ευωδιαστά λουλούδια, καρποί των ενάρετων έργων…
