Μάνος Ανδρουλάκης: «Η επανάσταση του Κιούνσλερ»

 Από τα «σαλόνια» του γερμανικού και ουγγρικού πρωταθλήματος στο άσημο ελληνικό ποδόσφαιρο. Από το ανεπανάληπτο παναθηναϊκό έπος του 1930 (όταν οι «πράσινοι» επικράτησαν με 8-2 επί του αιωνίου αντιπάλου Ολυμπιακού) στα πρώτα βήματα της εθνικής Ελλάδος. Από την Κύπρο, όπου οργάνωσε, στελέχωσε και  γαλούχησε ποδοσφαιρικά τη χώρα αιχμάλωτος σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Αφρική. Η ζωή του Γιόζεφ Κιούνσλερ είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χρόνο.

Ο δημοσιογράφος Μάνος Ανδρουλάκης, που υπογράφει την βιογραφία του πρωτοπόρου προπονητή με τίτλο «Κιούνσλερ, ο αρχιτέκτονας του ελληνικού και κυπριακού ποδοσφαίρου» που μόλις κυκλοφόρησε από την Μελισσιώτικη εκδοτική Belle Epoque,  πραγματοποίησε μια εις βάθος έρευνα.  «Σκάλισε» ανέκδοτα έγγραφα, συναντήθηκε με ανθρώπους που έζησαν εκ του σύνεγγυς τον πρωταγωνιστή του έργου, συνομίλησε με πρόξενους της ουγγρικής πρεσβείας, ανακάλυψε χειρόγραφα μητρώα στην πατρίδα του Κιούνσλερ και κατόρθωσε να συνθέσει ένα συναρπαστικό αφήγημα για τον ηρωικό προπονητή.

Για όλα αυτά μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ, συστήνοντας μας ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα βιβλία αθλητικού περιεχομένου που μπορεί να βρει κάποιος στις προθήκες των βιβλιοπωλείων.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΤΑΣΟΣ ΜΕΡΓΙΑΝΝΗΣ

 Πώς ξεκίνησε η ιδέα να καταγράψεις σε βιβλίο τη ζωή του Γιόζεφ Κιούνσλερ;

Η ρίζα αυτής της προσπάθειας είναι η ιδιαίτερη ευαισθησία μου για το παρελθόν, όπως μαρτυρά και η επί τριών ετών καθημερινή ενασχόλησή μου με το Sport-Retro.gr. Αγαπώ την Ιστορία και ο αθλητισμός είναι μέρος της. Σε μία, λοιπόν, από τις πολλές τηλεφωνικές συνομιλίες με τον βετεράνο ποδοσφαιριστή Γιώργο Ροκίδη, που του έχω και αδυναμία, η συζήτηση πήγε στον Γιόζεφ Κιούνσλερ. «Κουβαλούσε» μαρτυρίες για τον Ούγγρο από τον παίκτη της μεσοπολεμικής περιόδου Μιχάλη Βασιλείου, ο οποίος αργότερα επέστρεψε στον Παναθηναϊκό, αναλαμβάνοντας ρόλο φροντιστή. Ροκίδης και Βασιλείου συνέπεσαν στο «τριφύλλι». Ως λάτρης του παρελθόντος και ο Ροκίδης συζητούσε με τον Βασιλείου για το ποδόσφαιρο αλλοτινών εποχών, τον Γιόζεφ Κιούνσλερ, τον Άγγελο Μεσσάρη κ.λπ.

Ωραία μέχρι εδώ; Ακούστε τώρα ένα ακόμη ωραίο και καθοριστικό. Ο Ροκίδης διατηρεί φιλική σχέση με το βαφτιστήρι του Κιούνσλερ, τον Χριστόφορο Χριστοφόρου. Μάλιστα, νονός και βαφτιστήρι ζούσαν για ένα διάστημα στο ίδιο σπίτι. Ο ένας στον πρώτο όροφο, ο άλλος στο ισόγειο. Άρα, καταλαβαίνετε ότι το βιβλίο περιλαμβάνει πολλά καρέ της καθημερινότητας του Ούγγρου. Δεν είναι δηλαδή στεγνό και ψυχρό.

Βέβαια, επιστέγασμα των παραπάνω αποτελεί η μακροχρόνια, πλέον, σχέση σεβασμού και εκτίμησης με τους συντελεστές της εκδοτικής Belle Époque. Με τον Ανδρέα Οικονόμου, τη Μαρία Τσιουράκη, τον Πέτρο Μπάλτα… Κι αφού συνδέσαμε τα κομμάτια του παζλ, θέλω να πω ότι είναι μεγάλη τιμή που το οπισθόφυλλο υπογράφει ο Αλέξανδρος Κιτροέφ, καθηγητής Ιστορίας στο Haverford College των ΗΠΑ.

Ποιες ήταν οι κυριότερες πηγές από τις οποίες άντλησες υλικό και ποιες οι μεγαλύτερες δυσκολίες που συνάντησες στην συγκέντρωσή του με δεδομένο ότι ο σπουδαίος αυτός ποδοσφαιράνθρωπος δεν άφησε απογόνους;

Πέραν των αφηγήσεων του Χριστόφορου Χριστοφόρου, στο βιβλίο φιλοξενείται ο Νίκος Σακκούλης. Μία προσωπικότητα, μπορούμε να πούμε, μοναδική στο είδος της. Διερμηνέας των θρυλικών Μάρτον Μπούκοβι, Γένε Τσάκναντι και Φέρεντς Πούσκας. Επομένως, όποτε επισκέπτονταν την Κύπρο οι προαναφερθέντες, ήταν μαζί τους και ο κ. Σακκούλης. Διαυγέστατος, ορεξάτος, ευγενικόw και με αίσθηση του χιούμορ δέχτηκε με χαρά να μας πει τι θυμάται από τον Κιούνσλερ. Επίσης, στο βιβλίο υπάρχει η λακωνική, αλλά σημαντική μαρτυρία του βετεράνου πια δημοσιογράφου Πανίκου Τίτα, στον οποίον ο Ούγγρος είχε δώσει από το νοσοκομείο την τελευταία του συνέντευξη.

Ανάμεσα στις δεκάδες πηγές, θα αναφέρω ενδεικτικά τα επίσημα δελτία του Παναθηναϊκού, ουγγρικές-ελληνικές-κυπριακές εφημερίδες και παλιότερα ελληνικά βιβλία. Να υπογραμμίσω ότι ο Ανδρέας Οικονόμου αποδείχθηκε πολύτιμος αρωγός με το πλούσιο αρχείο, την οξυδέρκεια, την ερευνητική περιέργεια και την διάθεση που τον διακρίνουν. Νομίζω ότι οι μεγαλύτερες δυσκολίες αφορούσαν στο γενεαλογικό του δέντρο.

Ποιο ήταν το αγωνιστικό προφίλ που ήθελε να περάσει στους ποδοσφαιριστές του ο Κιούνσλερ και ποια η αγωνιστική παρακαταθήκη που άφησε στον Παναθηναϊκό, αλλά και στο ελλαδικό και  κυπριακό ποδόσφαιρο;

Το σήμα κατατεθέν των δύο συλλόγων που προπόνησε, του Παναθηναϊκού και του ΑΠΟΕΛ, ήταν το τεχνικό ποδόσφαιρο. Οι εφημερίδες της εποχής το επεσήμαιναν πολύ συχνά. Ο Κιούνσλερ προσπαθούσε να μάθει στους παίκτες του να αγωνίζονται στρωτά, με την μπάλα στο έδαφος. Ένα άλλο πολύ βασικό χαρακτηριστικό του ήταν η πειθαρχία. Σκεφτείτε ότι έχουν καταγραφεί βραδιές, παραμονές μεγάλων αγώνων κυρίως, όπου συνόδευε έναν-έναν τους παίκτες μέχρι τα σπίτια τους, προκειμένου να είναι σίγουρος ότι δεν θα… αλητέψουν.

Ως αγωνιστική παρακαταθήκη, αυτό που αξίζει να μπει σε περίοπτη θέση είναι η ανάπτυξη των περίφημων «τσικό». Ο Κιούνσλερ επένδυε συνεχώς σε νέα παιδιά και επεφύλασσε εκπλήξεις στις ενδεκάδες των αγώνων. Υπάρχει τρομερό ντοκουμέντο από εφημερίδα που αποκαλύπτει ότι εν έτει 1933 είχε μαζέψει για προπόνηση 22 πιτσιρίκους, ηλικίας 9-14 ετών! Όταν το ποδόσφαιρο χαρακτηριζόταν «σπορ της αλητείας», εκείνος έκανε «επανάσταση».

Για τους τίτλους και τις μεμονωμένες επιτυχίες, δεν γίνεται να αναφέρουμε πολλά εδώ. Ας πούμε ότι παραμένει ο μακροβιότερος προπονητής του Παναθηναϊκού, πως με εκείνον στον πάγκο ο σύλλογος πανηγύρισε τις πιο εμφατικές νίκες της ιστορίας του απέναντι σε Ολυμπιακό, ΑΕΚ και ΠΑΟΚ, ότι αποτέλεσε τον πρώτο ομοσπονδιακό τεχνικό επί των ημερών της ΕΠΟ και πως ορθώς χαρακτηρίζεται ως ο «πατέρας του κυπριακού ποδοσφαίρου».

Τι άνθρωπος ήταν ο Κιούνσλερ; Τι γνωρίζουμε για την προσωπική του ζωή;

Είχε περάσει φτωχικά παιδικά χρόνια, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για τον σκληρό του χαρακτήρα. Ήταν, όμως, κι ευαίσθητος, όπως είπαμε προηγουμένως. Όλη του η ζωή ήταν το ποδόσφαιρο. Υπάρχουν δεκάδες μαρτυρίες. Ακόμα και την ώρα που δειπνούσε με φίλους, ήταν διατεθειμένος να διακόψει το φαγητό για να κάνει σχετική συζήτηση. Με φόρμες κυκλοφορούσε συνεχώς. Είχε παντρευτεί μια πολύ όμορφη γυναίκα, η οποία έφυγε πρόωρα από τη ζωή.

 Θα μοιραστείς μαζί μας μια ενδιαφέρουσα ιστορία που αφορά τη ζωή του;

Ούγγρος και Εβραίος. Αιχμάλωτος των Βρετανών και εξόριστος στην Αφρική- λόγω καταγωγής και μόνο βρέθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης με Γερμανούς και αλλοεθνείς συμμάχους τους. Ο Κιούνσλερ τους προπονεί και όλοι μαζί παίζουν ποδόσφαιρο. Το διανοείστε; Ένας Εβραίος προπονεί Ναζί σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου! Υπάρχουν πάρα πολλές ιστορίες στο βιβλίο. Σπαρταριστές, επεισοδιακές, ένδοξες, συγκινητικές… Αυτή νομίζω είναι η πιο κινηματογραφική.

Ποια είναι τα μελλοντικά συγγραφικά σου σχέδια;

Στους κατάμαυρους καιρούς που (ξανα)ζούμε, το όνειρό μου είναι να βάλω κι εγώ μια πολύ-πολύ μικρή σπίθα στον κόσμο να διαβάζει, να εξερευνεί, να γράφει… Γενικά να βρίσκεται κοντά στις τέχνες, τον πολιτισμό και τον αθλητισμό. Κάτι πιο συγκεκριμένο δεν θα πω προς το παρόν. Η διάθεση υπάρχει. Η καλή συνεργασία, επίσης. Αν υπάρχει και η υγεία, πιστεύω ότι θα υλοποιηθούν και κάποια σχέδια που είναι ακόμη πρώιμα.

Info