Διαδρομή Λονδίνο – Αθήνα. Η ελληνική μουσική είναι μια τεράστια κουρελού, φτιαγμένη από ήχους και μουσικά όργανα, εξ ού και το όνομά τους: ‘’Κουρελού’’ ή ‘’Kourelou’’ αν προτιμάτε, αγγλιστί.
«Αν έχεις κάτι να προσθέσεις στο παγκόσμιο μουσικό κολάζ, τότε καλύτερα να το κάνεις, κι εμείς προσπαθούμε να το κάνουμε καλά», λέει ο Κηφισιώτης Παύλος Μελάς που ίδρυσε το μουσικό σύνολο στο Λονδίνο. Ο ήχος του σχήματος συνδυάζει μουσικά στοιχεία από την ελληνική παράδοση, τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο. Παρουσιάστηκε πρόσφατα στο κρατικό ραδιόφωνο BBC ‘’World on 3’’, στο Swedish National Radio και στα πιο γνωστά περιοδικά world music της Αγγλίας.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Γιώργος Κανελλόπουλος
Έπειτα από μια σειρά πυκνών και εξαιρετικά πετυχημένων εμφανίσεων στη Μεγάλη Βρετανία και με το πρώτο άλμπουμ ‘’Patchwork’’, οι ‘’Kourelou’’ επέστρεψαν στα πάτρια εδάφη, για μια συναυλία στην Κηφισιά, την Παρασκευή 9 Σεπτεμβρίου. Ο Παύλος Μελάς, ο «υφαντής» με τις χορδές της κιθάρας και τη φωνή του, της όμορφης αυτής μουσικής περιπέτειας, που ενώνει κόσμους και παραδόσεις, απαντάει στις ερωτήσεις της ΑΜΑΡΥΣΙΑΣ:
«Kourelou» a Greek Collective in London. Πώς γνωριστήκατε και προέκυψε αυτή η συνεργασία;
Στο Λονδίνο ο κόσμος των Ελλήνων μουσικών είναι μικρός. Όταν ένας μουσικός έρχεται στην πόλη, συνήθως έρχεται και σε επαφή με άλλους μουσικούς, μέσω φίλων ή μέσω διαδικτύου. Έτσι γνώρισα τα παιδιά. Όπως κάθε σχήμα, η ‘’Κουρελού’’ φτιάχτηκε για να καταθέσει μία αισθητική. Σημείο αναφοράς μας είναι η παραδοσιακή ελληνική μουσική με φίλτρο τις σύγχρονες επιρροές μας. Η αφορμή για τη δημιουργία του σχήματος δόθηκε το 2013, όταν μια Αγγλίδα δημοσιογράφος, η Rosie Goldsmith, μου ζήτησε να παρουσιάσω μια συναυλία στα πλαίσια μιας σημαντικής εκδήλωσης για την προώθηση της Ελλάδας στο Λονδίνο. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση αυτής της συνεργασίας, είχαμε την ευκαιρία να δώσουμε πολλές συναυλίες σε φεστιβάλ και συναυλιακούς χώρους στην Αγγλία. Παρουσιάσαμε τη δουλειά μας στο BBC, στο αγγλικό ραδιόφωνο και στα πιο γνωστά περιοδικά της χώρας.
Πώς σας υποδέχθηκε το Λονδίνο και η Μεγάλη Βρετανία;
Στη Μεγάλη Βρετανία και ειδικά στο Λονδίνο η πολιτισμική δραστηριότητα είναι έντονη και το κοινό ανοιχτό και εκπαιδευμένο για να δεχτεί κάθε είδους άκουσμα. Τις περισσότερες φορές παίζουμε σε κοινό που δεν έχει σχέση με τους κώδικες, την κουλτούρα, τους χορούς και τη γλώσσα μας. Πολλές φορές εξηγούμε το νόημα των κομματιών και την προέλευσή τους, προσπαθώντας να μειώσουμε την απόσταση μεταξύ του δικού τους κόσμου και του δικού μας. Τα πάντα σε μια συναυλία έχουν να κάνουμε με τη εμπιστοσύνη… να αισθανθούμε εμείς άνετα με τον κόσμο και ο κόσμος με μας. Όμως τελικά η μουσική είναι παγκόσμια γλώσσα και αν τη μιλάς με ειλικρίνεια και μεράκι, ο άλλος την καταλαβαίνει και την εκτιμά. Φαίνεται πως το ξένο κοινό μας κάνει δική του τη μουσική μας. Αυτό είναι το ζητούμενο.
Πιστεύεις ότι ένα αντίστοιχο, κατά τα πρότυπα της world music, ελληνικό άκουσμα στο εξωτερικό, μπορεί να ευδοκιμήσει στη παγκόσμια μουσική βιομηχανία;
Νομίζω ότι αγνοούμε το υλικό που έχουμε στην Ελλάδα. Είναι πολύ πλούσιο, ποικιλόμορφο και κάνει τη δουλειά που πρέπει να κάνει η μουσική. Κάνει τον κόσμο να ευφραίνεται, να διασκεδάζει, να γλεντάει, έχει μυστικισμό και αισθησιασμό. Σε όλα τα μέρη της Ελλάδας οι άνθρωποι το εκφράζουν με διαφορετικό τρόπο, πολύ εκλεπτυσμένο και βαθύ με παρόμοιο αποτέλεσμα, όμως, και φυσικά έχουν το γλέντι ως παράδοση. Ό,τι έχει μείνει, παίζεται και τραγουδιέται μέχρι σήμερα, είναι φιλτραρισμένο μέσα σε αιώνες ίσως. Αυτό από μόνο του πρέπει να μας κάνει να υποψιαστούμε ότι έχει πολύ μεγάλη δύναμη μέσα του και ουσία. Όμως επειδή θεωρούμε ότι ανήκει και εκφράζει τις γενιές των γονιών και των παππούδων μας, από τους οποίους εμείς θέλουμε να διαφοροποιηθούμε, ειδικά στην Ελλάδα που είναι λίγο φορτική η σχέση με την οικογένεια, τις περισσότερες φορές, διώχνουμε και τη μουσική αυτή. Στο εξωτερικό η μουσική μας είναι cool… εδώ δεν είναι.
Πότε το ανακάλυψες αυτό;
Δεν είχα καν υποψία γι’ αυτό το δεδομένο στην Ελλάδα. Το ανακάλυψα στο Λονδίνο. Η πολιτική και οικονομική δύναμη μιας χώρας έχει με πολλούς τρόπους αντίκτυπο και στο τι μουσική εξάγει. Δεν είναι τυχαίο σήμερα ότι η αμερικανική και αγγλική μουσική είναι κατά βάση η μουσική που ακούει όλο και περισσότερο ο κόσμος, όχι μόνο επειδή οι εταιρείες έχουν τα μέσα να την εξάγουν, αλλά και για πολλούς άλλους λόγους. Για παράδειγμα, έχουν τα χρήματα ώστε σε κάθε σχολείο και σε κάθε πανεπιστήμιο να έχουν τον τεχνικό εξοπλισμό για να παίξουν τα παιδιά αυτήν τη μουσική. Άρα μια λογική κίνηση για ένα Έλληνα, έναν Αφρικανό, έναν Κινέζο, είναι να δει και τη μουσική που έχει δίπλα του και να δουλέψει με αυτό ως βάση. Και όταν καταλάβουμε πόσο το εκτιμούν και το σέβονται, πόσο cool είναι αυτό για έναν Αμερικάνο ή έναν Άγγλο, θα καταλάβουμε και ότι δεν υπάρχει λόγος να είμαστε πάντα δεύτεροι και καταϊδρωμένοι σε μια προσπάθεια να μοιάσουμε σε αυτό που έρχεται εισαγόμενο, όταν έχουμε τόσο πολύτιμο υλικό δίπλα μας… Εμείς ως σχήμα στο Λονδίνο, επειδή ακριβώς αυτό που κάνουμε είναι ενδιαφέρον γι’ αυτούς, συγκεντρώνουμε το ενδιαφέρον μη Ελλήνων μουσικών.
Η συμμετοχή και ξένων μουσικών στο σχήμα σας, είναι μια ξεχωριστή εμπειρία;
Το να συνεργάζεσαι με αλλοεθνείς μουσικούς είναι συναρπαστικό. Κάθε μουσικός εκπροσωπεί κι έναν κόσμο του οποίου γίνεσαι μέρος μέσω της συνεργασίας. Έτσι διευρύνεις το δικό σου κόσμο.
Τι σημαίνει για εσένα το γεγονός ότι εμφανιστήκατε με τους «Kourelou» στην πόλη που μεγάλωσες;
Είναι η πρώτη μας συναυλία στην Ελλάδα, αφού λόγω της κρίσης, δεν ήταν τεχνικά εύκολο να έρθουμε από το εξωτερικό. Ήταν μια όμορφη βραδιά σε έναν οικείο χώρο. Εκεί γύρω από το θέατρο του δήμου, πήγα στο δημοτικό σχολείο, έμαθα μουσική στο ωδείο, έκανα τις πρώτες μου φιλίες… εκεί ήταν τα στέκια μας. Υπάρχουν αρκετές τεχνικές διαφορές στο να παίζεις σε ένα ελληνικό χώρο και κοινό από ό,τι σε ένα ξένο. Είναι σαν να παίζεις στο σπίτι σου για την οικογένειά σου. Το ζητούμενο όμως σε κάθε περίπτωση είναι το ίδιο.
«Patchwork» | the debut album
Η πρώτη τους αυτή δουλειά είναι προϊόν περίπου τριών ετών. «Μια από τις δυσκολίες της δημιουργίας του άλμπουμ είναι ότι μέσα στο μεγάλο διάστημα που διήρκησε η παραγωγή, ο ήχος μας εξελίχτηκε και άλλαξε. Έτσι υπήρχε πάντα η πρόκληση να προσθέσουμε την τελευταία μας δουλειά στο cd. Όμως έτσι δεν τελειώνεις ποτέ».
To ‘’Patchwork’’ λοιπόν είναι μια καλή αποτύπωση του πρώτου κύκλου της ζωής της Κουρελούς. Ξεκινάει με την ‘’Τασά’’, διασκευή ενός βλάχικου κομματιού από τα Γρεβενά που έχει χορευτεί πολύ στις εμφανίσεις τους στα φεστιβάλ της Αγγλίας. Άλλα κομμάτια είναι ένα μικρασιάτικο μοιρολόι, μια ορχηστρική διασκευή του επίσης μικρασιάτικου ‘’Ανάθεμα τον Αίτιο’’, ένα μαντηλάτο, ένα πολίτικο χασαποσέρβικο και δύο δικές τους συνθέσεις, το ‘’Σουλάτσο’’ και το ‘’Βαλκάνιο’’. Ακόμα ένα αγαπημένο τους κομμάτι, το ‘’Αρχαγγελίτικο’’, ροδίτικη μελωδία παιγμένη σόλο με κόντρα μπάσο από τον Θοδωρή Ζιάρκα. Το cd περιέχει τέλος αποσπάσματα από την εμφάνισή τους στο BBC Radio 3 με τον Μάνο Αχαλινωτόπουλο. Όλες οι πληροφορίες βρίσκονται αναρτημένες στο: http://www.kourelou.co. uk/patchwork.html.
Να σημειώσουμε ότι το εξώφυλλο του άλμπουμ προέκυψε από τη φωτογράφιση μιας κουρελούς στην Ιταλία από τη συνεργάτιδά τους Stefania Milazzo, ενώ τα κείμενα πάνω στο δίσκο έχουν ραφτεί σε πραγματικό πανί, το οποίο δημιούργησε και φωτογράφησε η graphic designer Georgina Graves. Η δουλειά των ‘’Kourelou’’ συνεχίζεται και οι ιδέες είναι πολλές για το επόμενο άλμπουμ.
«Το να παίζεις με “ταβάνι” τ’ αστέρια, είναι προνόμιο»
Στο πρόγραμμα που παρουσίασαν στο Αίθριο του Δημαρχείου Κηφισιάς οι ‘’Κουρελού’’ με τους Kώστα Κοπανάρη (κρουστά), Νίκο Κύριο (βιολί, φωνή), Γιάννη Καρύγιαννη (πιάνο), Σπύρο Μπολοβίνη (μπουζούκι, φωνή), Παύλο Μελά (κιθάρα, φωνή), συμπεριέλαβαν παραδοσιακούς σκοπούς αλλά και γνωστά τραγούδια συνθετών, όπως Δημήτρης Λάγιος, Ηλίας Ανδριανόπουλος, Μάνος Χατζιδάκις, Βασίλης Τσιτσάνης, Μιχάλης Σουγιούλ και Anouar Brahem. «Το να παίζουμε σε εξωτερικούς χώρους με ‘’ταβάνι’’ τ’ αστέρια είναι πολύτιμο προνόμιο για μουσικούς σαν κι εμάς που ταξιδεύουμε από το Λονδίνο. Εκεί οι ξάστεροι ουρανοί είναι υπερβολικά σπάνιοι. Προφανώς το όμορφο τοπίο είναι πηγή έμπνευσης και ευχάριστη συνθήκη για μια πετυχημένη συναυλία», λέει ο Παύλος Μελάς.
Καλεσμένοι τους ο κορυφαίος Έλληνας βιρτουόζος και δάσκαλος του παραδοσιακού κλαρίνου Μάνος Αχαλινωτόπουλος, ο οποίος βρίσκεται πολύ κοντά τους, καθώς η συνεργασία με τους ‘’Κουρελού’’ ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2014 για μια εμφάνιση στο BBC και συνεχίζεται ως σήμερα, η Χριστίνα Μαξούρη με την αέρινη φωνή της και ο Simone Mongelli στα κρουστά. Στο δεύτερο μέρος της συναυλίας, στην Κηφισιά, εμφανίστηκαν μαζί τους στη σκηνή, ο Δημήτρης Κατσιάνος (φωνή), τον οποίο γνώρισαν ως γιατρό στο Λονδίνο, αλλά από τότε τον «επιστρατεύουν» συχνά πυκνά ως μεγάλο λάτρη και γνώστη της ελληνικής μουσικής, αλλά και ο Γιάννης Μελάς, πατέρας του Παύλου, στη φυσαρμόνικα, για να σιγοτραγουδήσουν μαζί με το κοινό αγαπημένα τραγούδια.
Ο Κώστας Κοπανάρης (κρουστά) είναι από τη Νέα Ερυθραία και δούλευαν μαζί με τον Παύλο ως μουσικοί πριν φύγουν για την Αγγλία. Άλλα μέλη των ‘’Κουρελού’’ είναι από τη Ρόδο, τη Λιβαδειά, τον Έβρο και την Αθήνα. Έχουν επίσης αρκετούς μη Έλληνες μουσικούς στο σχήμα. Μερικοί από τους κοντινούς τους συνεργάτες είναι οι Al MacSween (jazz πιανίστας από Αγγλία), Nicki Maher (κλαρινετίστρια από Αγγλία), Morag Brown (παραδοσιακή βιολίστρια από Σκωτία), Peyman Heyderian (σαντουρίστας από Περσία) και η Cigdem Aslan (Κούρδα τραγουδίστρια). Μέσα από ένα εύστοχο μουσικό βιντεάκι τους στο YouTube, τους ακούμε να λένε:
Nicki Maher: «Άκουσα κλαρινετίστες να παίζουν αυτή τη μουσική και σκέφτηκα ότι έτσι κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να ακούγεται το κλαρίνο, σε αντίθεση με το πώς παίζεται στην κλασική μουσική».
Morag Brown: «Παίζεις αυτή τη μουσική και μετά ξαφνικά με το που αποκτήσεις μια προσωπική επαφή, τότε καταλαβαίνεις το νόημά της μέσα στην κοινωνία, το πώς δουλεύει η κοινότητα».
Η επόμενη εμφάνιση του γκρουπ θα είναι στη Στοκχόλμη, στις 3 Δεκεμβρίου. Προέκυψε όμως και πάλι ένα ενδιαφέρον από το BBC ‘’World on 3’’, όπου μέσα στον Νοέμβριο θα δώσει μια συνέντευξη και θα παίξει ως η world music μπάντα του σταθμού, για τα 70ά του γενέθλια.
