ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΑΣΟΣ ΜΕΡΓΙΑΝΝΗΣ
Η πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για την έκθεση που πραγματοποιείται αυτές τις ημέρες με αφορμή τα 100 χρόνια ζωής του Σωματείου και οριοθετεί τους επόμενους συνδικαλιστικούς αγώνες που θα την φέρουν για ακόμα μια φορά στην πρώτη γραμμή των επάλξεων!
«Οι άνθρωποι που πάνε μπροστά είναι αυτοί που σηκώνονται, αναζητούν τις συνθήκες που θέλουν, κι αν δεν τις βρουν, τις διαμορφώνουν μόνοι τους» είχε πει ο Ιρλανδός συγγραφέας Τζορτζ Μπέρναντ Σο. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι η Λίλα Καφαντάρη. Με ενεργό δράση τόσο σε συνδικαλιστικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο πολιτικής σκηνής (έχει διατελέσει βουλευτής του ΚΚΕ στην Α’ Αθήνας ενώ έχει θητεύσει στο Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου), η νυν πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών φροντίζει να διαμορφώνει μόνη της το status quo της ζωής της. Και αν δεν τα καταφέρνει, υπάρχει ακόμα μια ρήση που την αντιπροσωπεύει :«σημασία δεν έχει πόσες φορές θα πέσεις, αλλά πόσες φορές θα σηκωθείς». Η Λίλα Καφαντάρη μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ για τις προτεραιότητές της ως πρόεδρος του ΣΕΗ και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την τραγική κατάσταση που επικρατεί στον κλάδο των ηθοποιών.
Σε λίγες ημέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από τη στιγμή που ξεκίνησε η τρίτη σας θητεία ως πρόεδρος του ΣΕΗ. Ποιες ήταν οι πρώτες ενέργειες στις οποίες προχωρήσατε και ποιες είναι οι προτεραιότητές σας αυτήν την περίοδο;
Με το που πήραμε τη διοίκηση καταφέραμε να υπογράψουμε την πρώτη Συλλογική Σύμβαση Εργασίας με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Πάτρας. Επειδή οι δήμοι μέσω του Καλλικράτη είναι σε δεινή οικονομική κατάσταση, ήταν μεγάλη νίκη για εμάς αλλά και γενναία πολιτική απόφαση του δημάρχου να στηρίξει τους εργαζόμενους. Ακολούθησε η Σύμβαση με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας. Από εδώ και πέρα μας περιμένουν μάχες σε όλα τα επίπεδα – η πιο δύσκολη είναι η ΣΣΕ με το Ελεύθερο Θέατρο. Αυτήν την στιγμή μετά από πολύμηνο αγώνα είμαστε πολύ κοντά στο να υπογράψουμε ΣΣΕ με το Εθνικό. Η προσπάθειά μας είναι όχι μόνο να περιχαρακώσουμε τα εργασιακά δικαιώματα των ηθοποιών, αλλά και την ίδια τη λειτουργία του Εθνικού. Ένα Εθνικό Θέατρο δεν μπορεί να λειτουργεί με επιχειρηματική λογική. Στηρίζεται στους φόρους του ελληνικού λαού για να αποδίδει ένα έργο που ανεβάζει το πνευματικό επίπεδο και ανοίγεται στην κοινωνία και σε όλη την περιφέρεια, ώστε να μπορεί όλος ο κόσμος να παρακολουθεί καλό θέατρο. Αυτό με την υποχρηματοδότηση του Εθνικού από το Υπουργείο Πολιτισμού είναι σχεδόν αδύνατον.
Ποιες είναι οι προτάσεις του ΣΕΗ όσον αφορά την ΣΣΕ με το Εθνικό Θέατρο;
Η πρώτη αφορά τον μισθό. Καταφέραμε μια αύξηση του κατώτερου μισθού της τάξης του 7%. Η δεύτερη αφορά τον καθορισμό της περιόδου έναρξης και λήξης των συμβολαίων των ηθοποιών. Πριν είχαμε δυο σεζόν (χειμερινή, καλοκαιρινή), τώρα έγιναν τρεις. Βεβαίως, αυτό είναι παραχώρηση εκ μέρους μας. Την κάναμε, ωστόσο, για να κερδίσουμε αύξηση των συμβολαίων των ηθοποιών και αύξηση του αριθμού των εργαζομένων ετησίως. Σας έφερα δυο παραδείγματα. Από εκεί και πέρα το θέμα των ΣΣΕ είναι αρκετά περίπλοκο, καθώς κάθε επάγγελμα καθορίζει τις δικές του ΣΣΕ. Πόσο μάλλον το επάγγελμα του ηθοποιού που είναι ιδιάζον.
Με ποιο τρόπο καταπατούνται σήμερα τα δικαιώματα των εργαζομένων ηθοποιών;
Χωρίς ΣΣΕ δεν υπάρχουν καν δικαιώματα. Ο κλάδος είναι σε δραματική κατάσταση. Οι ηθοποιοί δουλεύουν στην καλύτερη περίπτωση για χαρτζιλίκι. Πολύ συχνά η εργασία είναι απλήρωτη – και μάλιστα με συμφωνία από την αρχή. Αυτό το κάνουν οι επιχειρηματίες εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι πέρα από εργαζόμενοι οι ηθοποιοί έχουν την ανάγκη να εκφραστούν καλλιτεχνικά.
Έχετε σκεφτεί να προχωρήσετε σε απεργία;
Φυσικά. Συμμετέχουμε σε όλες τις πανελλαδικές απεργίες. Θα φτάσουμε να αποφασίσουμε και για κλαδική απεργία όταν ο κλάδος θα είναι έτοιμος. Αν δεν προχωρήσουν οι ΣΣΕ με το Ελεύθερο Θέατρο αυτό σκοπεύουμε να κάνουμε. Αν δεν φοβηθεί ο επιχειρηματίας ότι θα χάσει τα κέρδη του, δεν έχει κανέναν λόγο να υπογράψει.
Πρόσφατα βγήκαν στη δημοσιότητα τα οικονομικά στοιχεία της ΑΕΠΙ, της εταιρείας που διαχειρίζεται τα πνευματικά δικαιώματα συνθετών και δημιουργών, σύμφωνα με τα οποία υπάρχει «τρύπα» 50 εκατομμυρίων ευρώ μόνο τα 4 τελευταία χρόνια. Πώς σας ακούστηκε αυτή η είδηση;
Πρόκειται για μια υπόθεση – βούτυρο στο ψωμί της κυβέρνησης, καθώς ετοιμάζεται να φέρει νομοσχέδιο που ουσιαστικά πετάει έξω τους δημιουργούς από τα πνευματικά δικαιώματα τα οποία ονομάζει «πνευματική ιδιοκτησία» και ως τέτοια περνάει στους επιχειρηματίες.
Οι ηθοποιοί εισπράττουν σήμερα πνευματικά δικαιώματα από τον αντίστοιχο φορέα, που είναι η εταιρεία Διόνυσος;
Τα δικαιώματα των ηθοποιών ονομάζονται «συγγενικά» επειδή δεν είμαστε δημιουργοί, αλλά ερμηνευτές. Εισπράττουμε κάποια μικρά ποσά, αλλά αν περάσει το νομοσχέδιο είναι ζήτημα χρόνου και αυτά να καταλήγουν στους επιχειρηματίες.
Θα μας δώσετε ένα παράδειγμα για να καταλάβουμε για τι ποσά μιλάμε;
Από την επανάληψη ενός ολόκληρου σήριαλ, ένας ηθοποιός μπορεί να εισπράξει μόλις 100 ευρώ.
Ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί στον κλάδο της ασφάλισης;
Άλλη δραματική κατάσταση. Εμείς από την φύση της δουλειάς μας είμαστε μισθωτοί, αφού εργαζόμαστε σε συνθήκες εξαρτημένης εργασίας. Μας μεταλλάσουν σε αυτοαπασχολούμενους και μας υποχρεώνουν να διατηρούμε «μπλοκάκι» για να μπορούμε να δουλεύουμε και να πληρώνουμε τα ασφάλιστρά μας –γύρω στα 160 ευρώ τον μήνα- μόνοι μας. Φυσικά, οι ηθοποιοί δεν μπορούν να αντέξουν τη φορολογία και κλείνουν τα «μπλοκάκια» μαζικά από το 2011. Με αυτούς τους όρους εργασίας, είναι αδύνατο ένας ηθοποιός να μπορέσει να ανταποκριθεί στην ασφάλισή του. Τα ζητήματα είναι πάρα πολλά και γι’ αυτό οι ηθοποιοί ξεσηκώνονται. Έχουμε ενώσει τις φωνές μας με τον Πανελλήνιο Μουσικό Σύλλογο και με συναφή καλλιτεχνικά επαγγέλματα, αλλά δυστυχώς η Υπουργός Εργασίας κ. Αχτσιόγλου δεν δέχεται καν να μας συναντήσει.
Να υποθέσω ότι επικαλείται φόρτο εργασίας εν όψει αξιολόγησης;
Δεν μπαίνει καν στη διαδικασία να επικαλεστεί το οτιδήποτε. Κάναμε κινητοποίηση έξω από το Υπουργείο Εργασίας και βρήκαμε κλειστές πόρτες. Ζητήσαμε ραντεβού και δεν μας δόθηκε ποτέ. Φαίνεται πως είναι μια «Αριστερή» αντιμετώπιση αυτή…
Στο τιμόνι του Υπουργείου Πολιτισμού βρίσκεται η Λυδία Κονιόρδου. Ποιες είναι οι προθέσεις της όσον αφορά τα αιτήματα του κλάδου;
Με την κ. Κονιόρδου έχω συναντηθεί 2-3 φορές. Είναι υποχρεωμένη να υλοποιήσει την κυβερνητική πολιτική. Από τη στιγμή που παραμένει σ’ αυτή την θέση, σε καμία περίπτωση δεν θα πράξει κάτι διαφορετικό. Σκεφτείτε ποια είναι η κυβερνητική πολιτική και βγάλτε συμπέρασμα…
Δεν είναι θετικό για εσάς ότι πρόκειται για μια συνάδελφό σας που έχει θεσμικό ρόλο;
Το εάν είναι συνάδελφος ή όχι δεν παίζει κανέναν σοβαρό ρόλο πέρα από μια οικειότητα που μπορούμε να έχουμε στις συναντήσεις μας. Εκείνη είναι Υπουργός Πολιτισμού και εγώ Πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών. Τα συμφέροντα των ηθοποιών καθορίζονται από τις αποφάσεις της κυβέρνησης τις οποίες εκείνη υλοποιεί. Αυτές οι αποφάσεις είναι εις βάρος των εργασιακών δικαιωμάτων των ηθοποιών.
Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν είναι αρωγός των προσπαθειών του ΣΕΗ σε κανένα επίπεδο;
Ζητήσαμε οικονομική βοήθεια για την έκθεση με το αρχειακό υλικό για τα 100 χρόνια του ΣΕΗ και δεν πήραμε δεκάρα. Το μόνο που μας παραχωρήθηκε ήταν το Ηρώδειο για μια μεγάλη εκδήλωση τον προσεχή Σεπτέμβριο και το πολιτιστικό κέντρο «Μελίνα» το οποίο μας πρόσφερε ο δήμος Αθηναίων. Μόνο για τη διάσωση και ψηφιοποίηση του τεράστιου αρχείου που διαθέτουμε, απαιτούνται πολλά λεφτά. Το Σωματείο, με μέλη που λιμοκτονούν, δεν μπορεί να μαζέψει ούτε τις συνδρομές του, που ανέρχονται στο ποσό των 3 ευρώ τον μήνα.
Παλιότερα οι γονείς απέτρεπαν τα παιδιά τους όταν εκδήλωναν την επιθυμία να γίνουν ηθοποιοί, λέγοντάς τους «θα πεινάσεις» ή «θα πεθάνεις στην ψάθα»; Σήμερα αυτό ισχύει;
Στις μέρες μας πεινάνε όλοι οι επαγγελματίες, επομένως το επιχείρημα αυτό έχει καταρριφθεί. Αυτή η φράση προέκυψε λόγω της φύσης του επαγγέλματος. Οι ηθοποιοί πάντα βρίσκονταν σε τεράστια οικονομική ανασφάλεια. Αναγκάζονταν να πάνε περιοδείες – τα λεγόμενα «μπουλούκια» τα οποία μάλιστα είχαν συνδεθεί στο μυαλό του κόσμου με την έλλειψη ήθους των γυναικών. Σήμερα, ψάχνουν για δουλειά δυο φορές τον χρόνο και κάνουν δυο μήνες πρόβα χωρίς να πληρώνονται.
Ποιο είναι το ποσοστό ανεργίας του κλάδου σας;
Επίσημο ποσοστό δεν μπορώ να σας πω. Μπορεί κάποιος που είναι άνεργος σήμερα, σε μια εβδομάδα να βρει μια παραστασούλα να παίξει. Αλλά ακόμα και αυτοί που βρίσκουν κάτι, τις περισσότερες φορές μένουν απλήρωτοι. Το ποιος είναι άνεργος και ποιος εργαζόμενος, είναι κάτι που θα έπρεπε να καθορίζεται από τα έσοδά του. Δυστυχώς, αυτό δεν γίνεται. Το ανεπίσημο ποσοστό ανεργίας στον κλάδο είναι 95% – μπορεί και παραπάνω. Και μιλάω με την έννοια του μη πληρωμένου ηθοποιού, είτε παίζει σε μια παράσταση είτε όχι.
«Η λέξη “Αριστερά” που χρησιμοποιεί ο ΣΥΡΙΖΑ είναι προσβλητική για την Αριστερά»
Στο παρελθόν υπήρξατε βουλευτής του ΚΚΕ στην Α’ Αθήνας. Τι γεύση σας άφησε η ενασχόλησή σας με την κεντρική πολιτική σκηνή;
Ολοκλήρωσα τη θητεία μου ως βουλευτής και στη συνέχεια εκλέχθηκα στο Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου, στο οποίο έμεινα 6 χρόνια. Επειδή ταυτόχρονα διατηρούσα τη συνδικαλιστική δουλειά στο Σωματείο, αναγκάστηκα να παραιτηθώ γιατί δεν μπορούσα να είμαι παράλληλα σε δυο δραστηριότητες. Η ενασχόλησή μου με την πολιτική επιβεβαίωσε την ιδεολογία μου. Είναι άλλο πράγμα να είσαι μέσα στα κέντρα αποφάσεων (έστω τύποις, καθώς οι αποφάσεις ποτέ δεν παίρνονται στη Βουλή, απλώς εκεί ψηφίζονται) και άλλο να παρακολουθείς τις εξελίξεις ως παρατηρητής. Έζησα όλο το δήθεν μιας ψεύτικης, ανύπαρκτης δημοκρατίας…
Απογοητευτήκατε από αυτήν την εμπειρία;
Καθόλου. Πήγα γνωρίζοντας τι θα συναντήσω. Απλώς επιβεβαιώθηκα που διάλεξα τον δρόμο του αγώνα μαζί τους συντρόφους μου. Όσα έχει πει το ΚΚΕ στον ελληνικό λαό έχουν πραγματοποιηθεί με μαθηματική ακρίβεια. Για τον κίνδυνο επικείμενου πολέμου ενημερώνουμε τον λαό εδώ και 6 χρόνια. Ο καπιταλισμός όταν δεν μπορεί με οικονομικούς όρους να βγει από την κρίση του, προκαλεί γενικευμένους πολέμους για να καταστρέψει μαζικά τις παραγωγικές δυνάμεις, ώστε να ξανακτιστεί πάνω στις στάχτες που έχει αφήσει και να ξαναμοιράσει την πίτα.
Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να κλείσει μια αξιολόγηση, η οποία ίσως επιφέρει ένα τέταρτο μνημόνιο. Πώς βλέπετε την «πρώτη φορά Αριστερά» κυβέρνηση;
Πολύ πριν βγει κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ, προσπαθούσαμε να εξηγήσουμε στον κόσμο γιατί δεν είναι Αριστερά. Τι παραπάνω να πούμε σήμερα; Η λέξη «Αριστερά» που χρησιμοποιεί είναι προσβλητική για την Αριστερά. Τη σοσιαλδημοκρατία πρεσβεύει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Η κόρη σας, Ηλιάνα Μαυρομμάτη, είναι επίσης ηθοποιός. Ήταν κάτι που επέλεξε η ίδια ή έπαιξε ρόλο το γεγονός ότι και οι δυο γονείς της προέρχονται από τον χώρο;
Σίγουρα έπαιξε τον ρόλο του ότι και οι δυο είμαστε ηθοποιοί. Ευτυχώς δεν μας μιμήθηκε αλλά τράβηξε τον δικό της δρόμο. Την καμαρώνω γιατί πέρα από ταλαντούχα ηθοποιός είναι και ένας ακέραιος άνθρωπος με αρχές.
Τι την έχετε συμβουλεύσει;
Από μικρό παιδί της έλεγα να μην προσπαθήσει να προσαρμοστεί σ’ αυτήν την κοινωνία, αλλά να θελήσει να την αλλάξει. Όχι μόνη της, αλλά ενώνοντας τις δυνάμεις της με άλλους νέους ανθρώπους. Πάντα έτσι αλλάζουν τα πράγματα.
