Μια συγκινητική θεατρική πρωτοτυπία, ανεβαίνει στο θέατρο «Κνωσός», αφού ο Λάμπρος Τσάγκας θα «συναντήσει» τον αδελφό του Χρίστο, για πρώτη φορά μετά τον θάνατό του!
Μέσω τεχνολογίας, οι δυο ηθοποιοί θα βρεθούν επί σκηνής, για να μας μυήσουν στην άγνωστη ζωή του απόλυτου εκφραστή του θρησκευτικού αισθήματος, του Κοσμά Αιτωλού
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Μαρία Πανάγου
H παράσταση «Κοσμάς ο Αιτωλός» του Γρηγόρη Χαλιακόπουλου, που κάνει πρεμιέρα την Τετάρτη 25 Οκτωβρίου, έχει μια πρωτοτυπία που δημιουργεί έντονη συγκινησιακή φόρτιση. Ο ηθοποιός Λάμπρος Τσάγκας συναντιέται επί σκηνής με τον αείμνηστο αδελφό του Χρίστο Τσάγκα. Με ποιον τρόπο ο εν ουρανοίς αδελφός συνομιλεί με τον επί γης; Με την ηχογραφημένη απ’ το 2011 φωνή του Χρίστου Τσάγκα που θα αποτελεί τη συνείδηση του Πατροκοσμά. Μια παράσταση που το συναίσθημα ξεχειλίζει με τη συνάντηση των δύο αδελφών ηθοποιών στο Θέατρο Κνωσός. Στον δικό τους χώρο που δημιούργησαν πριν από 30 χρόνια και φέτος με το έργο αυτό, τιμάται τόσο η μνήμη του Χρίστου Τσάγκα, όσο και το δημιούργημά τους το Θέατρο «Κνωσός», που αποτελεί μια όαση στην υποβαθμισμένη περιοχή της οδού Πατησίων. Η ΑΜΑΡΥΣΙΑ, ως χορηγός επικοινωνίας, παραβρέθηκε στις πρόβες και μίλησε με τον Λάμπρο Τσάγκα γι’ αυτή την παράσταση.
Πρόσφατα ανεβάσατε το έργο «Ο Πίθηκος» με δαρβινικές προεκτάσεις. Τώρα ανεβάζετε τον «Κοσμά τον Αιτωλό». Συγκρουσιακό ρεπερτόριο;
Έχετε δίκιο, είναι όντως συγκρουσιακό. Αλλά πιστεύω πως αυτό οφείλει να υπηρετεί το Θέατρο. Τη σύγκρουση, όχι μόνο εντός μιας θεατρικής παράστασης που αναμφίβολα αποτελεί τη βάση για να στηθεί ένα έργο, από τον συγγραφέα του μέχρι τον μουσικό, τον σκηνογράφο και βέβαια τον σκηνοθέτη. Συνεπώς, ο «Πίθηκος» που ερμηνεύει την κοινωνική και πρωτίστως τη βιολογική εξέλιξη, έρχεται σε διάσταση με τη θρησκευτική και θεολογική θέση περί δημιουργισμού. Ο Πατροκοσμάς αναντίρρητα είναι ο εκφραστής του θρησκευτικού αισθήματος, ο δε Δαρβίνος του επιστημονικού κόσμου.
Γιατί όμως επιλέξατε ειδικά αυτό τον Άγιο και όχι κάποιον άλλον;
Η επιλογή μου έχει ως αφετηρία το συναισθηματικό μου δέσιμο με τον αείμνηστο αδελφό μου Χρίστο. Παρακαλώ να τον γράψεις με [ι] όπως ήθελε ο ίδιος να γράφει το όνομά του. Ο Χρίστος συμμετείχε με τη φωνή του στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Γρηγόρη Χαλιακόπουλου που σκηνοθετήθηκε από τον Μιχάλη Σδούγκο σε μουσική Φίλιππου Περιστέρη και υποδύθηκε τον ρόλο του Πατροκοσμά, ο ηθοποιός Δημήτρης Κωνσταντίνου το 2011. Ο Χρίστος συμμετείχε στο μισό θεατρικό έργο ως συνείδηση και αφηγητής του Κοσμά του Αιτωλού. Φέτος λοιπόν που το Θέατρο «Κνωσός» κλείνει τα 30 χρόνια από την ίδρυσή του, σκέφτηκα να ανεβάσω το έργο αυτό. Θα παίζω μαζί με τον αδελφό μου, αφού η φωνή του υπάρχει ηχογραφημένη.
Ιδιαίτερα συγκινητικό να «σμίξετε» δυο αδέλφια στη σκηνή εκ των οποίων ο ένας έχει φύγει απ’ τη ζωή…
Όταν άκουσα τη φωνή του ταράχτηκα. Έκανα μέρες να συνέλθω ώστε να μπορώ να βρω τον τρόπο να απαντώ στα ερωτήματά του ή αυτός στα δικά μου. Ήταν από δύσκολο έως αδύνατον στην αρχή. Όμως η επιθυμία μου να πραγματοποιήσω αυτό τον στόχο με χαλύβδωσε. Άλλωστε αυτό ήταν το τελευταίο έργο της ζωής του και οφείλω να το αναδείξω απ’ την πλευρά μου. Το χρωστώ στον Χρίστο με τον οποίον από κοινού δημιουργήσαμε το Θέατρο «Κνωσός» και παίξαμε σπουδαίες ποιοτικές παραστάσεις που άφησαν εποχή. Γυρίσαμε μαζί όλη την Ελλάδα και περιοδεύσαμε Αμερική, Ευρώπη, Ασία, Αφρική, πλην Αυστραλίας. Πιστεύω πως θα χαίρεται από κει που είναι να μ’ ακούει να τον ρωτάω κι αυτός να απαντάει.
Μέσω τεχνολογίας βέβαια…
Σίγουρα, η ηχογραφημένη φωνή του είναι η τεχνική, μέσω της οποίας θα συνομιλούμε. Όμως για μένα είναι σαν να βρίσκεται ζωντανός μέσα στο έργο. Τον αισθάνομαι σε κάθε μου βήμα, έτσι ή αλλιώς με αυτόν ανοίγω διάλογο. Από τα πιο δύσκολα έργα που έχω παίξει, γιατί βιώνω ταυτόχρονα και τη συναισθηματική φόρτιση και την υποκριτική πρακτική. Χαίρομαι όμως που θα δείξω στον κόσμο την ξεχωριστή πτυχή του Κοσμά του Αιτωλού.
Και ποια είναι αυτή;
Η προσπάθεια του Πατροκοσμά να διδάξει γράμματα στους ανθρώπους της γης και των χωραφιών, εκείνης της τουρκοκρατούμενης εποχής, ζητώντας να ανοίγουν σχολεία απ’ όπου περνούσε. Δεν τον βλέπω μέσα από την θρησκειολογική οπτική αλλά μέσα από την αναγκαιότητα να διδαχτούν οι Ρωμιοί ώστε να μπορούν να σηκώσουν μια μέρα κεφάλι. Βέβαια αναφερόμαστε σε μια εποχή που μετά τα Ορλοφικά η κατάσταση ήταν εκρηκτική. Γι’ αυτό, με τον δικό του τρόπο και τη διπλωματία του, προσπαθούσε να περάσει τις θέσεις του κατ’ εντολή του Πατριαρχείου. Φρόντιζε να ανοίγει σχολεία με την ανοχή των Τούρκων.
Ναι αλλά ήταν θρησκευτικά σχολεία, όχι φιλοσοφικά…
Σαφώς! Ο στόχος του ήταν να μάθουν οι σκλαβωμένοι γράμματα. Η μόνη λύση λοιπόν, ήταν τα ευαγγέλια. Ποια άλλα βιβλία θα μπορούσε να προτείνει ένας καλόγερος που είχε πίστη στο Χριστό και είχε μονάσει στο Άγιο Όρος αναζητώντας τη γαλήνη μέσα από τις διδαχές του χριστιανισμού; Για μένα εκεί είναι το βασικό στοιχείο της φήμης του Πατροκοσμά: η ανάγκη να μορφωθεί ο υποταγμένος ραγιάς. Βέβαια, φρόντιζε όλα αυτά να τα περνά με ένα έξυπνο και διπλωματικό τρόπο ώστε να μη γίνεται κόκκινο πανί για τους εχθρούς του.
Τελικά όμως δεν τα κατάφερε, τον απαγχόνισαν…
Ναι, παρότι αυτό το γνώριζε, ότι γίνεται ενοχλητικός και κάποια στιγμή θα τον κρεμάσουν, συνέχιζε ακάθεκτος το ιεραποστολικό του έργο. Αυτό είναι που ενδυναμώνει τον εσώτερο κόσμο μου όταν παίζω στη σκηνή τη ζωή του. Ξέρω ότι ο Κοσμάς ο Αιτωλός δεν ήταν ο απόλυτα μορφωμένος ιερομόναχος, γι αυτό η εναγώνια προσπάθειά του να καλλιεργήσει τους πιστούς μέσω των γραμμάτων αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Ποιος ρόλος είναι σπουδαιότερος; Του αφηγητή αδελφού σας ή ο δικός σας;
Και οι δύο! Είμαστε το ίδιο πρόσωπο, όπου τη μια στιγμή μιλά ο φόβος για όσα συμβαίνουν ή πρόκειται να συμβούν και την άλλη το θάρρος που παίρνει απ’ την αγάπη του κόσμου που τον ακολουθεί. Ο Χρίστος λειτουργεί περισσότερο μεταφυσικά, είναι σαν τη συνείδηση του Πατροκοσμά και γι αυτό έχει καθοδηγητικό ρόλο ως πνευματική έκφραση. Εγώ λειτουργώ πιο γήινα, με τις ανησυχίες μου, τα διπλωματικά μου λόγια καθώς πρέπει να αποφύγω τους εχθρούς και κυρίως τους βενετσιάνους κατάσκοπους του Πάπα και των Τούρκων, γι’ αυτό και είμαι πιο κοντά στην ανθρώπινη φύση.
Τι προσδοκάτε μέσα απ’ αυτή την παράσταση;
Να δείξω την ιστορικότητα αυτού του ιερού προσώπου, γιατί το θέατρο δεν είναι μόνο τα σπουδαία έργα του Τσέχοφ και του Μπρεχτ. Είναι κάθε τι έμψυχο που μπορεί με μια διαφορετική οπτική από τη συνήθη, να δημιουργήσει ερεθίσματα στο κοινό για να παρακολουθήσει τις άγνωστες πτυχές μιας ζωής, πολύ δε περισσότερο όταν αυτή είναι ενδιαφέρουσα και έχει παίξει καταλυτικό ρόλο σε μια δύσκολη εποχή. Ο ηθοποιός είναι υποχρεωμένος να ταυτίζεται με τον ρόλο του ασχέτως αν, σε πολλές περιπτώσεις, μπορεί ιδεολογικά να διαφωνεί στην προσωπική του ζωή, με εκείνο το πρόσωπο που υποδύεται στη θεατρική σκηνή. Νιώθω ευτυχής που θα είμαι ιερομόναχος τη μια μέρα και την άλλη ένας πίθηκος. Αυτό με οδηγεί στην απόλυτη θεατροποίηση της ύπαρξής μου, γιατί σε ότι με αφορά, η υποκριτική μου παιδεία δεν μου επιτρέπει αναχώματα και περιορισμούς στην απόδοση ρόλων που με γοητεύουν και τους θεωρώ ποιοτικούς. Χαίρομαι ιδιαίτερα για τον Κοσμά τον Αιτωλό, γιατί μου δίνεται η ευκαιρία να βρεθώ για πρώτη φορά με τον αδελφό μου κάτω από μια τέτοια συγκυρία.
Αγαπημένη σας ατάκα απ’ το έργο;
Φτιάξτε σχολειά δεν βλέπετε πως αγρίεψε το Γένος μας από τη αμάθειαν και εγινήκαμεν ως τα θηρία; Τα πάντα από το σχολείον τα μανθάνομεν, διατί χωρίς το σχολείον περιπατούμεν εις το σκότος. Καλύτερα να έχεις εις την χώραν σου σχολείον ελληνικόν, παρά να έχεις βρύσες και ποταμούς, διατί η βρύσης ποτίζει το σώμα, το δε σχολείον ποτίζει την ψυχήν.
Δανάη Καλαχώρα: Bοηθός σκηνοθέτη
«Πάντα η θέση του Βοηθού Σκηνοθέτη είναι μια πρόκληση. Στον Πατροκοσμά έχω την τύχη να συνεργάζομαι με έναν εξαιρετικά ταλαντούχο καλλιτέχνη, τον Μιχάλη Σδούγκο, ο οποίος και υπογράφει τη σκηνοθεσία της παράστασης. Ο Μιχάλης, με την τεράστια εμπειρία του στη θεατρική σκηνή και την απίστευτη ευρηματικότητά του, φωτίζει το εκλεκτό κείμενο του Γρηγόρη Χαλιακόπουλου με την ευστοχία και τη λιτότητα ενός εικαστικού. Έτσι, ένα κείμενο με τέτοια βαθειά θρησκευτικότητα φορτίζεται από μια σύγχρονη ματιά που αναδεικνύει έξοχα την ασκητική φιγούρα του καλόγερου που αποτέλεσε σύμβολο ολόκληρης της προ-επαναστατικής Ελλάδας. Ο Κοσμάς, τον οποίο υποδύεται ο εξαιρετικός Λάμπρος Τσάγκας, μέσα σ’ ένα οδοιπορικό που διήρκεσε ολόκληρη τη ζωή του, συνομιλεί με τους ανθρώπους, τα στοιχεία της φύσης, αλλά κυρίως με τη συνείδησή του, με τον Θεό του, με εκείνη την εσωτερική φωνή που ακούν όλοι αυτοί οι παράξενοι «αντιηρωικοί» ήρωες αυτής της ιδιοσυγκρασίας. Και το πλέον ιδιαίτερο στοιχείο της παράστασης είναι ότι αυτή η εσωτερική φωνή της συνείδησης είναι ο αγαπημένος μας Χρίστος Τσάγκας, που μετά θάνατον συνοδεύει στη σκηνή τον αδερφό του. Είναι μια πολύ φορτισμένη συνύπαρξη των δύο αδερφών, που μας προκαλεί πάντα δέος και συγκίνηση. Η μουσική του Φίλιππου Περιστέρη επιτείνει την κατανυκτική αυτή ατμόσφαιρα και υπογραμμίζει τις εσωτερικές διαδρομές της παράξενης ψυχής. Και όλα αυτά, με την απίστευτη ευαισθησία και την υψηλή αισθητική του Δημήτρη Παπαδόπουλου, που δημιουργεί από φως, τον έσω και έξω κόσμο, στον οποίο ακροβατεί ο Πατροκοσμάς. Έναν κόσμο ανάμεσα στο θείο και το ανθρώπινο».
«Κοσμάς ο Αιτωλός»
Πρεμιέρα: Τετάρτη 25 Οκτωβρίου
Ώρα: 20:00
Παραστάσεις: Από 4 Νοεμβρίου κάθε Σάββατο στις 18:00
Συγγραφέας: Γρηγόρης Χαλιακόπουλος
Σκηνοθεσία: Μιχάλης Σδούγκος
Ερμηνεύει: Λάμπρος Τσάγκας
Αφηγητής: Χρίστος Τσάγκας
Μουσική: Φίλιππος Περιστέρης
Σκηνικά – κοστούμια: Μιχάλης Σδούγκος
Φωτισμοί: Δημήτρης Παπαδόπουλος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Δανάη Καλαχώρα
Φωτογραφία: Αιμίλιος Πέτρου [Λάμπρου Τσάγκα] – Χαρά Μπιρμπίλη [Χρίστου Τσάγκα]
Υπεύθυνη marketing: Ράνια Παπαδοπούλου
Δημόσιες Σχέσεις: Γιάννα Ακριβού
Υπεύθυνη Παραστάσεων: Βούλα Αλεξοπούλου
