Συνδυάζοντας πεζό λόγο και δοκιμιακή ποίηση, ο Παναγιώτης Η. Νικολακόπουλος στο τελευταίο του βιβλίο «Χρυσάνθη της Ιωνίας – Ελεγεία», εκατό χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, μας θυμίζει τη χαίνουσα αυτή πληγή του Ελληνισμού και δεν διστάζει να πάρει θέση για τα γεγονότα.
Λίγες ημέρες μετά τη διάκρισή του στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό Βιβλίων Μικρασιατικού Περιεχομένου, και τη βράβευσή του από την ΕΣΤΙΑ Νέας Σμύρνης, ο συγγραφέας μιλάει στην ΑΜΑΡΥΣΙΑ και μάς συστήνει το νέο του πνευματικό παιδί.
Συνέντευξη: Τάσος Μεργιάννης
Ποια ανάγκη σάς ώθησε στη συγγραφή του βιβλίου;
H ανάγκη αποτυπώνεται στην αφιέρωση που αναγράφεται στις πρώτες σελίδες. To βιβλίο αφιερώνεται στη μνήμη της οικογένειας της μητέρας μου και όλων όσων χάθηκαν ή υπέφεραν, θύματα της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Το ταξίδι αυτού του βιβλίου ξεκίνησε από δυο αφετηρίες. Η μια είχε να κάνει με το θυμικό. Όπως γνωρίζετε, οι Μικρασιάτες δεν είναι και πολύ… φλύαροι. Έτσι οι επίμονες ερωτήσεις προς τους προγόνους μου που αφορούσαν τα γεγονότα της Καταστροφής, δεν είχαν καμία ανταπόκριση. Είχα, λοιπόν, ένα συναισθηματικό φόρτο αφενός να μάθω πράγματα και αφετέρου να ανταποκριθώ στο δράμα τους.
Η άλλη αφετηρία είχε να κάνει με τη Γνώση. Αποδελτιώνοντας πάνω από 30 σχετικά βιβλία, είχα την ευκαιρία να κατατοπιστώ για τα γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής. Στην εποχή μου, στα βιβλία του σχολείου, αυτό το κομμάτι της Ιστορίας δεν υπήρχε.
Αφού, λοιπόν, έμαθα την Ιστορία, διάλεξα 22 επεισόδια – ενσταντανέ της Μικρασιατικής Καταστροφής, τα οποία κατέγραψα είτε ως πεζό λόγο (τα 3 πρώτα κομμάτια αλλά και το τελευταίο με τίτλο «Ωδή και επωδή») είτε ως δοκιμιακή ποίηση.
Το βιβλίο πραγματεύεται την έννοια της μνήμης. Να μου επιτρέψετε να παραθέσω ένα μικρό απόσπασμα από ένα ποίημα…
«Μιλούν οι σπόροι Γιαγιά;»
ρώτησα τη Στάσα, τη Μάνα της Μάνας μου…
«Μιλούν» είπε,
«γιατί είναι φορτωμένοι με μνήμες,
Όταν φυτρώσουν θα μιλήσουν.
Για όλα.
Κι ας μη τα έζησαν…» (σελ. 28-29)
Τι συμβαίνει όταν η συλλογική μνήμη δεν συμπίπτει με την επιστήμη της Ιστορίας; Είναι γνωστό ότι τα ίδια γεγονότα, διαφορετικά τα διδάσκονται οι μαθητές στην Τουρκία και διαφορετικά στην Ελλάδα…
Μου είναι παγερά αδιάφορο τι διδάσκονται οι Τούρκοι. Πρέπει να σας πω ότι αυτό το βιβλίο το έγραψα με συναίσθημα αλλά και θυμό. Είναι ένα βιβλίο που τολμά να πάρει θέση για τη Μικρασιατική Εκστρατεία, καθώς μέσα από μια σειρά διατυπώσεων προκύπτει το συμπέρασμα πως η εκστρατεία αυτή ούτε έπρεπε να γίνει αλλά ούτε και να συνεχιστεί.
Τι συναισθήματα θέλετε να εγείρει το βιβλίο στον αναγνώστη;
Δυο πράγματα θέλω. Πρώτον, όχι μόνο να μην ξεχνάει αλλά και να συναισθάνεται την κατάσταση αυτών των ανθρώπων. Δεύτερον, όπως αναφέρω στο τέλος του βιβλίου, στο πεζό «Ωδή και επωδή», κάποια στιγμή πρέπει και να θυμώσουμε. Αρκετά πια με τους Τούρκους! Τους έχουμε πληρώσει όχι χρυσάφι, αλλά μάλαμα. Με το αίμα των προγόνων μας, με εκατοντάδες χιλιάδες θύματα. Σήμερα εξακολουθούν στο ίδιο μοτίβο στη ρητορική του στυλ «σας πετάξαμε στη θάλασσα». Δεν τους καίγεται καρφί!
Την Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου η ΕΣΤΙΑ Νέας Σμύρνης, στο πλαίσιο Πανελλήνιου Διαγωνισμού που είχε προκηρύξει για την έκδοση βιβλίων μικρασιατικού περιεχομένου, σας βράβευσε με τιμητικό έπαινο για την έκδοση αυτή. Τι σημαίνει για εσάς αυτό το βραβείο;
Σημαίνει μια στοιχειώδη επιβεβαίωση της καλής δουλειάς που θεωρώ ότι έκανα για 4-5 χρόνια. Και όταν λέω «καλή δουλειά» εννοώ την ενδελεχή μελέτη των γεγονότων της Ιστορίας και την ανάπτυξη μιας κριτικής ματιάς που δεν λείπει από το βιβλίο.
Παρατηρώντας την εργογραφία σας, βλέπω ότι έχετε καταπιαστεί με έργα ιστορικά, λογοτεχνικά και δοκιμιακά. Τι αγαπάτε περισσότερο;
Θεωρώ ότι έχω γράψει ένα ωραίο ιστορικό βιβλίο για τον Μιχαήλ Γ. Μωραΐτη τον Μακεδονομάχο που ήταν προπάππος μου. Παρ’ όλα αυτά, Ιστορία έχω γράψει περιστασιακά. Έχω μιαν αντίληψη των πραγμάτων περισσότερο δοκιμιακή και ποιητική.
Παράλληλα με τη συγγραφή του, είστε υπεύθυνος και για το εικαστικό αποτέλεσμα του βιβλίου, καθώς σχεδιάσατε και τα 3 χαρακτικά του. Είναι μια άλλη μεγάλη αγάπη σας αυτή;
Ασχολούμαι ερασιτεχνικά με το σχέδιο. Θα μπορούσα να πω ότι το σχέδιο είναι (μαζί με τη Λογοτεχνία) το έτερον ήμισυ της δημιουργικής μου απασχόλησης.
Σπουδάσατε Νομικά. Συναντώνται ποτέ η Νομική και η Λογοτεχνία ή είναι δυο έννοιες που περπατούν παράλληλα;
Συναντώνται με τη Λογική. Η Νομική είναι μαθηματικά. Όσον αφορά την ποίηση, αυτά που γράφω δεν θεωρούνται «μοντέρνα». Θέλω να πιστεύω ότι στην αφετηρία και στο τέλος της, η ποίησή μου συνδέεται με τη λογική των συναισθημάτων. Δεν θέλω να ακούω για τον Έρωτα και τον Θάνατο. Όλη η ποίηση έχει περιστραφεί γύρω από αυτές τις δυο έννοιες, οι οποίες με αφήνουν αδιάφορο.
Διαβάζουν βιβλία οι Έλληνες σήμερα;
Δεν νομίζω αλλά δεν με ενδιαφέρει κιόλας. Σήμερα οι νεότεροι αναγνώστες έχουν στα χέρια τους όλες τις δυνατότητες. Εμείς όταν ήμασταν νέοι, βλέπαμε βιβλίο και «αλληθωρίζαμε» – αφήστε που δεν είχαμε και την οικονομική δυνατότητα να το αποκτήσουμε.
ΤΟ WHO IS WHO TΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ
Ο Παναγιώτης Η. Νικολακόπουλος σπούδασε Νομικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ευρωπαϊκό Δίκαιο στο Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ.
Άσκησε δικηγορία, συνέγραψε νομικές εργασίες και ασχολείται με τη Λογοτεχνία. Είναι επίτιμος δικηγόρος Αθηνών και μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών.
